ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

OpenThai 2.0 Legal — AI กฎหมายไทยที่จำตัวบทได้ขึ้นใจ และนำไปรันเองได้

· อ่าน 10 นาที
Kobkrit Viriyayudhakorn
CEO @ iApp Technology

OpenThai 2.0 Legal — โมเดลภาษาไทยด้านกฎหมายแบบเปิด เปิดตัว 24 กรกฎาคม 2569

วันนี้เราขอเปิดตัว OpenThai 2.0 Legal โมเดลภาษาขนาดใหญ่แบบเปิด (open-weight) ที่พัฒนาขึ้นเพื่องานกฎหมายไทยโดยเฉพาะ พร้อมเปิดให้ดาวน์โหลดน้ำหนักโมเดลได้ฟรีบน Hugging Face โมเดลนี้สร้างโดยคนไทย เพื่อคนไทย สำหรับทนายความ ที่ปรึกษากฎหมายภายในองค์กร ทีมกำกับดูแล ผู้พัฒนาเทคโนโลยีทางกฎหมาย และหน่วยงานภาครัฐ ที่ต้องการคำตอบด้านกฎหมายและคำพิพากษาไทยที่เชื่อถือได้และอ้างอิงแหล่งที่มาได้

หน้าโมเดล: iapp.co.th/openmodels/openthai2p0-legal · ดาวน์โหลด: huggingface.co/iapp/openthai2.0-legal-thaillm-nemotron-3-nano-30b-a3b

รู้กฎหมายโดยไม่ต้องมีใครบอกตัวบท​

แชตบอตกฎหมายส่วนใหญ่เก่งได้เท่าที่เอกสารที่เราป้อนให้เท่านั้น พอไม่มีเอกสาร ก็เดา

แต่เมื่อถาม OpenThai 2.0 Legal โดยไม่ใส่ตัวบทกฎหมายมาในคำถามเลย โมเดลยังจดจำและอ้างอิงชื่อกฎหมายและ มาตรา ที่ถูกต้องได้จากความจำของตนเอง ผลการทดสอบที่ตรวจให้คะแนนด้วยโปรแกรมชี้ว่า โมเดลนี้จดจำตัวบทกฎหมายไทยได้แม่นที่สุดในบรรดาโมเดลที่ผู้ใช้นำไปรันเองได้ โดยจำได้แม่นกว่าโมเดล Qwen3.6-35B ซึ่งใหญ่กว่ามากถึง ราว 4 เท่า ในหมวดประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และ ชนะครบทั้งสี่ด้าน ในการประเมินการเขียนวิเคราะห์แบบข้อสอบเนติบัณฑิตเมื่อเทียบกับคู่แข่งรายเดียวกัน ตั้งแต่ความถูกต้องของการอ้างอิงไปจนถึงการให้เหตุผลทางกฎหมาย

กระดานคะแนน: closed-book, open-book (RAG) และการเขียนวิเคราะห์ เทียบกับ Qwen3.6-35B และโมเดลฐาน Nemotron

การประเมินOpenThai 2.0 LegalQwen3.6-35BNemotron-3-30B (ฐาน)
Closed-book · จำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (n=3,729)0.070.020.001
Closed-book · จำประมวลรัษฎากร (n=50)0.400.360.31
Open-book · อ้างมาตราจากบริบท (n=3,729)0.990.990.98
Open-book · ภาษี echo (n=50)0.840.840.64
Open-book · ภาษี เลือกมาตราท่ามกลางตัวลวง (n=50)0.690.640.45
บทวิเคราะห์ · ความถูกต้องของการอ้างอิง (n=72)0.250.090.02
บทวิเคราะห์ · สรุปข้อวินิจฉัยถูกต้อง (n=72)0.570.500.31
บทวิเคราะห์ · ครอบคลุมประเด็นสำคัญ (n=72)0.600.550.27
บทวิเคราะห์ · คุณภาพการเขียน (n=72)0.460.430.13

คะแนนอยู่ระหว่าง 0 ถึง 1 ยิ่งสูงยิ่งดี แถวที่เป็นการอ้างอิงใช้ตัวให้คะแนน citation-F1 ของ NitiBench ส่วนข้อวินิจฉัย ความครอบคลุม และคุณภาพการเขียน ตัดสินโดย Gemini 3.1 Flash Lite ทุกโมเดลถูกรันใหม่ทั้งหมดภายใต้โปรโตคอลเดียวกัน คือรันครั้งเดียว ปิดโหมดคิด และตรวจการอ้างอิงด้วยโปรแกรม ไม่ใช้ AI เป็นผู้ตัดสิน

ขอบอกข้อจำกัดไว้ตรงนี้เลยอย่างตรงไปตรงมา ยังมีบริการคลาวด์แบบปิดที่จำกฎหมายไทยได้มากกว่าเรา ข้อความของเราจึงจำกัดเฉพาะ โมเดลที่คุณนำไปรันบนเครื่องของตนเองได้ ซึ่งในกลุ่มนั้น นี่คือผลดีที่สุดเท่าที่เราวัดได้

ทุกคำตอบระบุแหล่งที่มา​

การรู้กฎหมายเป็นเพียงครึ่งเดียว งานกฎหมายต้องการคำตอบที่ตรวจสอบได้

OpenThai 2.0 Legal ส่งคืนชื่อกฎหมายและมาตราที่ถูกต้องในรูปแบบ JSON ที่กำหนดไว้ตายตัว

{"answer": "นาย ก. ต้องรับผิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420",
"citations": [{"law": "ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์", "section": "420"}]}

นี่ไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงามของรูปแบบ แต่คือสิ่งที่ทำให้โมเดลนำไปใช้ในซอฟต์แวร์ได้จริง การอ้างอิงถูกแปลงเข้าสู่ระบบ RAG เครื่องมือร่างเอกสาร และกระบวนการตรวจทานได้ทันที และผู้ตรวจสามารถพิสูจน์การอ้างอิงแต่ละรายการกับตัวบทได้ แทนที่จะต้องเชื่อ

ในโหมด RAG โมเดลจะได้รับมาตราที่คัดมาให้ แล้วอ้างอิงเฉพาะมาตราที่ใช้บังคับจริงเท่านั้น ใช้ได้กับระบบค้นคืนเอกสารที่คุณมีอยู่แล้ว ไม่ผูกกับโมเดล embedding หรือ rerank ตัวใดเป็นการเฉพาะ และเพราะความสามารถแบบ closed-book แข็งแรงอยู่แล้ว คำถามจำนวนมากจึงไม่ต้องใช้ระบบค้นคืนเลย

รันบนเครื่องของคุณเองได้​

ข้อนี้สำคัญยิ่งกว่าตัวเลขในชุดทดสอบใด ๆ เพราะสำนวนคดี ข้อมูลลูกความ และการสอบสวนภายใน คือข้อมูลที่องค์กรส่งออกไปยังคลาวด์ของคนอื่นไม่ได้

OpenThai 2.0 Legal เป็นโมเดล Mixture-of-Experts ขนาด 3 หมื่นล้านพารามิเตอร์ ที่ทำงานจริงเพียง ~3 พันล้านพารามิเตอร์ต่อโทเคน จึงรันได้บน GPU เพียงตัวเดียวที่มี VRAM เริ่มต้น 24 GB ด้วย NVFP4 (4-bit) หรือหากต้องการความแม่นยำเต็มรูปแบบ (bfloat16) ก็รันได้บน H100 สองตัว สำนักงานกฎหมาย ธนาคาร และหน่วยงานภาครัฐ จึงเก็บงานที่เป็นความลับไว้ภายในองค์กรได้ทั้งหมด ภายใต้การกำกับดูแลของตนเอง

สร้างขึ้นมาอย่างไร​

ขั้นตอนการฝึก: โมเดลฐาน 30B → CPT → SFT → GRPO → เปิดตัว

สามขั้นตอนบนแพลตฟอร์ม NVIDIA NeMo แต่ละขั้นแก้ปัญหาคนละอย่าง

  1. CPT — ฝังตัวบทกฎหมาย โมเดลฝึกอ่านตัวบทเต็มของทุกมาตราทั้งสองทิศทาง (ท่องตัวบทจากเลขมาตรา และระบุเลขมาตราจากใจความ) ความรู้จึงฝังอยู่ในน้ำหนักโมเดล รวม 360,985 แบบฝึก ราว 800 ล้านโทเคนกฎหมายไทย
  2. SFT — สอนให้ตอบแบบข้อสอบ ทุกคำตอบอยู่ในรูปแบบ JSON ที่กำหนดไว้ และอ้างเฉพาะมาตราที่ได้รับมา รวม 16,436 ตัวอย่างคำตอบข้อสอบและบทวิเคราะห์เนติบัณฑิต
  3. GRPO — ขัดเกลาการอ้างอิงให้คม การเรียนรู้แบบเสริมกำลังที่ใช้ค่า citation F1 ของชุดทดสอบเป็นรางวัล อ้างถูกตรงเป๊ะจะได้รับการเสริมแรง ถ้าเพิ่มมาตราที่ผิดมาจะถูกกด รวม 8,568 คำถามที่ให้คะแนน ราว 68,500 ร่างคำตอบ

โมเดลฐานคือ Nemotron-3-Nano-30B-A3B ของ NVIDIA ซึ่งเป็น MoE แบบผสม Mamba-Transformer และใช้ Megatron-Bridge สำหรับ CPT/SFT กับ NeMo-RL สำหรับ GRPO

ทดลองเลยตอนนี้ — สด ฟรี ไม่ต้องมี GPU​

ถามคำถามกฎหมายไทยกับโมเดลจริงได้จากหน้านี้เลย

ถามเป็นภาษาไทย คำตอบอ้างอิงกฎหมายไทย 39 ฉบับ ราว 6,300 มาตรา และแสดงมาตราที่ใช้ทุกครั้ง

วิเคราะห์กฎหมายแบบความเรียงเต็มรูปแบบ พร้อมอ้างมาตราจากตัวบทฉบับปัจจุบันที่ระบบค้นให้

ลองตัวอย่าง:
มุมมองนักพัฒนา — คำสั่ง API เบื้องหลังเดโมนี้

คำสั่ง curl นี้อัปเดตสดตามคำถาม โหมด และตัวเลือกที่คุณตั้งด้านบน คัดลอกไปรันในเทอร์มินัลด้วย API key ของคุณได้เลย — เป็นคำขอเดียวกับที่หน้านี้ส่งจริง

Request (curl)
curl -s https://api.iapp.co.th/v3/llm/openthai2p0-legal/chat/completions \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -H "apikey: YOUR_IAPP_API_KEY" \
  -d '{
  "model": "openthai2.0-legal",
  "rag": true,
  "rag_inject": "system",
  "messages": [
    {
      "role": "system",
      "content": "You are a Thai legal expert. Answer with legal analysis and cite the relevant มาตรา."
    },
    {
      "role": "user",
      "content": "จำเลยขีดฆ่าและฉีกเอกสารหลักฐานแห่งหนี้ แม้ยังอ่านได้ ถือเป็นความผิดสำเร็จหรือเพียงพยายามกระทำผิด"
    }
  ],
  "temperature": 0,
  "top_p": 1,
  "max_tokens": 4096,
  "chat_template_kwargs": {
    "enable_thinking": true
  },
  "stream": true,
  "stream_options": {
    "include_usage": true
  }
}'

ผลลัพธ์เป็นเครื่องมือช่วยตัดสินใจ มิใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดตรวจสอบการอ้างอิงกับตัวบทฉบับปัจจุบันทุกครั้ง

และนี่คือระบบเต็มรูปแบบสำหรับใช้งานจริง ไม่ใช่ของเล่น: API นี้มี RAG ในตัว — ค้นคืนแบบไฮบริดจากคลังตัวบทกฎหมายไทย 39 ฉบับ กว่า 6,300 มาตรา (BM25 + vector + reranker) แล้วให้โมเดลตอบโดยอ้างอิงตัวบทฉบับปัจจุบัน พร้อมแสดงมาตราที่ระบบเลือกมาใต้คำตอบทุกครั้ง อยากรู้ว่าโมเดลเปล่าทำได้แค่ไหน? แท็บ "ปิดตำรา" ("rag": false ใน API) คือโหมดเปรียบเทียบ และถ้าต้องการสร้างระบบค้นคืนแบบเดียวกันบนเครื่องของคุณเอง: คู่มือ Open WebUI และ OpenThaiRAG พาไปถึงจุดนั้นได้ภายในหนึ่งชั่วโมง

และ endpoint เดียวกันนี้เปิดให้คุณนำไปต่อยอดได้ทันที เป็น API โฮสต์ให้ฟรี — รองรับรูปแบบ OpenAI ใช้ฟรีถึง 30 กันยายน 2569 (ขยายเวลาจากกำหนดเดิม 24 สิงหาคม) เพียงมี iApp API key ซึ่งสมัครฟรี (สมัคร → API Keys; จำกัด 30 คำขอ/นาที) หลังหมดโปรโมชันยังใช้ต่อได้ในราคามาตรฐานเท่ากับ Thanoy คือ 0.01/0.02 IC ต่อ 1พันโทเคน เข้า/ออก

อัปเดต 3 ตุลาคม 2569: สิ้นสุดช่วงใช้ฟรีแล้ว API ที่โฮสต์ให้คิด 0.01 IC ต่อ 1,000 input tokens และ 0.02 IC ต่อ 1,000 output tokens

from openai import OpenAI
client = OpenAI(base_url="https://api.iapp.co.th/v3/llm/openthai2p0-legal", api_key="YOUR_IAPP_API_KEY")

r = client.chat.completions.create(
model="openthai2.0-legal",
messages=[{"role": "user", "content": "ลักทรัพย์ในเวลากลางคืน ผิดมาตราใด"}],
max_tokens=1024,
)
print(r.choices[0].message.content)

หรือจะรันเองก็ได้ใน 5 นาที​

vllm serve iapp/openthai2.0-legal-thaillm-nemotron-3-nano-30b-a3b \
--tensor-parallel-size 2 --trust-remote-code \
--max-model-len 32768 --enforce-eager

จากนั้นเรียกใช้ผ่านไคลเอนต์ใดก็ได้ที่รองรับรูปแบบ OpenAI หรือจะใช้ NVIDIA NIM ซึ่งเปิด endpoint แบบเดียวกันก็ได้ ดู prompt เต็ม ค่าที่แนะนำสำหรับการสร้างคำตอบ และตัวอย่างครบทั้งสามโหมด (RAG, closed-book และการเขียนวิเคราะห์) ได้ที่หน้าโมเดล

สิ่งที่โมเดลนี้ยังทำไม่ได้​

เราขอบอกเองดีกว่าให้ท่านไปเจอเองทีหลัง

  • คุณภาพของระบบค้นคืนมีผลโดยตรง ถ้าให้มาตราที่ถูก การอ้างอิงจะเกือบสมบูรณ์ ถ้าให้มาตราที่ผิด คำตอบก็จะผิดตาม
  • การแยกมาตราที่ใกล้เคียงกันคือส่วนที่ยากที่สุด การแยกมาตราที่ใช้บังคับออกจากมาตราที่คล้ายกัน เป็นด้านที่ได้คะแนนต่ำที่สุดของทุกโมเดลที่ทดสอบ รวมถึงของเราด้วย
  • ขอบเขตความรู้มีขีดจำกัด การฝึกเน้นกฎหมายลายลักษณ์อักษรของไทยและข้อหารือของกรมสรรพากร สาขาเฉพาะทางหรือการแก้ไขกฎหมายล่าสุดอาจยังบางกว่า และกฎหมายเปลี่ยนแปลงได้เสมอ
  • เป็นเครื่องมือช่วยตัดสินใจ มิใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ผู้ประกอบวิชาชีพควรตรวจสอบการอ้างอิงทุกครั้งกับตัวบทฉบับปัจจุบันก่อนนำไปใช้

ทำไมเราถึงเปิดให้ใช้ฟรี​

"กฎหมายไทยสมควรมี AI ที่รู้กฎหมายไทยจริง ๆ และเป็น AI ที่องค์กรไทยเป็นเจ้าของและรันเองได้ การเปิดเผยน้ำหนักโมเดล OpenThai 2.0 Legal แบบเปิด คือการส่งมอบโมเดลกฎหมายที่ทรงพลังและรันเองได้ ให้อยู่ในมือของทนายความ นักพัฒนา และสถาบันไทยทุกแห่ง นี่คือผลงานที่สร้างโดยคนไทย เพื่อประเทศไทย"

— ดร.กอบกฤตย์ วิริยะยุทธกร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท iApp Technology

อธิปไตยทาง AI ไม่ได้อยู่ที่ว่าใครเป็นเจ้าของพลังประมวลผลเท่านั้น แต่อยู่ที่ว่าใครสามารถสร้าง ตรวจสอบ และพัฒนาโมเดลได้ด้วย ทุกห้องปฏิบัติการในมหาวิทยาลัย ทุกสตาร์ทอัพ และทุกหน่วยงานที่นำโมเดลนี้ไปปรับแต่ง ประเมินผล หรือใช้งานจริง ล้วนช่วยเสริมขีดความสามารถด้าน AI ของประเทศไทยโดยรวม และสูตรเดียวกันนี้ก็ใช้ได้กับทุกภาษาและทุกระบบกฎหมายที่ยังรอโมเดลของตนเองอยู่

OpenThai 2.0 Legal พัฒนาโดยทีม OpenThai (AIEAT / iApp Technology) บนแพลตฟอร์ม NVIDIA Nemotron และ NeMo ร่วมกับ สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) โครงการ ThaiLLM และ NVIDIA

เริ่มต้นใช้งาน​